[Okolice Najbliższe]
Google
szukaj:
Menu główne
strona główna
strona artykułów
strona newsów
forum
księga gości
katalog stron
family tree
schwiebus.2002
schwiebus.2004
Ostatnio dodane
Zamknięty ołtarz
Sukiennik świeb...
Portret miasta ...
Podróże Pekaesem ...
Spod przymkniętych ...
Los Sióstr ze Schwiebus
Tajemnice ...
Boromeuszki cd.
Historia zmian..
Sala Gotycka
Wernhera ścieżkami
Kreatywni inaczej ..
Od legendy do ..
Świebodzińska legenda
Inskrypcja z 1735
Jakub Schickfus
Obrazki z przeszłości
Publikacje..
Świebodzińskie lecznictwo
Szpital
Wokół Ratusza
Odkrycie krypty
Bibliografia
Plac w przebudowie
Najazd na Ratusz
Dekret mianowania
Nowa twarz rynku
Na bruk nie wjedziesz
Odnówmy kamienice
Konsultacje
Hubertus Gabriel
Robert Balcke
Ruch wokół ratusza
Czasowy zarząd
Przesiedleńcy 1945
Izba pamiątek
Wiekowe znaleziska
Spór wokół ratusza
Co dalej ze starówką?
Granit pod ratuszem
Kronika Schickfusa
Początki - podsumowanie
Początki oświaty
Najazd Zbąskiego
Maciej Kolbe
Świebodzińska "Solidarność"
Szczątki św. Jerzego
Pieniądze na ratusz
Początki oświaty
Granit w śródm..
Sulechów retro
Nowy Rok
Życie religijne
Odpolitycznianie ...
Ulice do poprawki
Wieża Bismarcka
Kościół pw. św. M.A.
Kościół pw. N.M.P. K.P.
Zamek ...
Eberhard Hilscher
Baron J.H. v. Knigge
Z życia mieszczan
Świadectwo urodzenia
Sukiennictwo w dziejach
Żary inwestują w starówkę
Strajk w Lubogórze w 1981 r.
Początki edukacji szkolnej
Pierwsze, szkolne lata
Kresy
Koniec niemieckiego panowania
Dramatyczne wydarzenia
Historyczne początki
Ratusz się sypie
Schwiebüssen Schwibus
Dialog a badania arche
Unikalne Cmentarzyska
100 lat temu - 1904 r.
100 lat temu - 1902 r.
Aktualizacje
Ogólniak
Cmentarz miejski
Dekomunizacja ulic
PKP chce likwidować..
Przesiedleńcy 1945
100 lat temu - 1906 r.
Spuścizna po Hilscherze
Dworzec z horroru
Piszczyński Zenon
M. v. Knobelsdorff
Archeologia okolic
J.K. Sobociński
Katalog C&Co.™
A.D. 2012
zbiór własny
katalog ulic
ostatnio dodane

2012-04-15
C&Co.™ 1208
C&Co.™ 1207
C&Co.™ 1206
C&Co.™ 1205
C&Co.™ 1204
C&Co.™ 1203
C&Co.™ 1202
C&Co.™ 1201
2012-04-05
C&Co.™ 1200
C&Co.™ 1199
C&Co.™ 1198
C&Co.™ 1197
C&Co.™ 1196
C&Co.™ 1195
C&Co.™ 1194
C&Co.™ 1193
C&Co.™ 1192
C&Co.™ 1191
C&Co.™ 1190
2012-03-30
C&Co.™ 1189
C&Co.™ 1188
C&Co.™ 1187
C&Co.™ 1186
C&Co.™ 1185
C&Co.™ 1184
C&Co.™ 1183
C&Co.™ 1182
C&Co.™ 1181
C&Co.™ 1180
C&Co.™ 1179
C&Co.™ 1178
C&Co.™ 1177
C&Co.™ 1176
C&Co.™ 1175
C&Co.™ 1174
C&Co.™ 1173
C&Co.™ 1172
C&Co.™ 1171
C&Co.™ 1170
C&Co.™ 1169
C&Co.™ 1168
C&Co.™ 1167
2012-03-22
C&Co.™ 1166
C&Co.™ 1165
C&Co.™ 1164
C&Co.™ 1163
C&Co.™ 1162
C&Co.™ 1161
C&Co.™ 1160
C&Co.™ 1159
C&Co.™ 1158
C&Co.™ 1157
C&Co.™ 1156
C&Co.™ 1155
C&Co.™ 1154
C&Co.™ 1153
C&Co.™ 1152
C&Co.™ 1151
C&Co.™ 1150
2012-03-12
C&Co.™ 1149
C&Co.™ 1148
C&Co.™ 1147
C&Co.™ 1146
C&Co.™ 1145
C&Co.™ 1144
C&Co.™ 1143
C&Co.™ 1142
C&Co.™ 1141
C&Co.™ 1140
C&Co.™ 1139
C&Co.™ 1138
C&Co.™ 1137
C&Co.™ 1136
C&Co.™ 1135
C&Co.™ 1134
C&Co.™ 1133
C&Co.™ 1132
C&Co.™ 1131
C&Co.™ 1130
C&Co.™ 1129
C&Co.™ 1128
C&Co.™ 1127
C&Co.™ 1126
C&Co.™ 1125
2012-03-03
C&Co.™ 1124
C&Co.™ 1123
C&Co.™ 1122
C&Co.™ 1121
C&Co.™ 1120
C&Co.™ 1119
2012-02-27
C&Co.™ 1118
C&Co.™ 1117
C&Co.™ 1116
2012-02-26
C&Co.™ 1115
C&Co.™ 1114
C&Co.™ 1113
C&Co.™ 1112
C&Co.™ 1111
C&Co.™ 1110
2012-02-25
C&Co.™ 1109
C&Co.™ 1108
C&Co.™ 1107
C&Co.™ 1106
C&Co.™ 1105
C&Co.™ 1104
C&Co.™ 1103
C&Co.™ 1102
C&Co.™ 1101
C&Co.™ 1100
2012-02-19
C&Co.™ 1099
C&Co.™ 1098
C&Co.™ 1097
C&Co.™ 1096
C&Co.™ 1095
2012-02-17
C&Co.™ 1094
C&Co.™ 1093
C&Co.™ 1092
C&Co.™ 1091
C&Co.™ 1090
C&Co.™ 1089
C&Co.™ 1088
C&Co.™ 1087
C&Co.™ 1086
C&Co.™ 1085
2012-02-13
C&Co.™ 1084
C&Co.™ 1083
C&Co.™ 1082
2012-02-12
C&Co.™ 1081
C&Co.™ 1080
C&Co.™ 1079
C&Co.™ 1078
C&Co.™ 1077
C&Co.™ 1076
C&Co.™ 1075
C&Co.™ 1074
C&Co.™ 1073
C&Co.™ 1072
2012-02-11
C&Co.™ 1071
C&Co.™ 1070
C&Co.™ 1069
C&Co.™ 1068
C&Co.™ 1067
C&Co.™ 1066
C&Co.™ 1065
C&Co.™ 1064
C&Co.™ 1063
C&Co.™ 1062
C&Co.™ 1061
Katalog C&Co.™
A.D. 2007
2007-03-12
C&Co.™ 1057
C&Co.™ 1056
C&Co.™ 1055
C&Co.™ 1054
C&Co.™ 1053
C&Co.™ 1052
C&Co.™ 1051
2007-03-11
C&Co.™ 1050
C&Co.™ 1049
C&Co.™ 1048
C&Co.™ 1047
C&Co.™ 1046
C&Co.™ 1045
C&Co.™ 1044
C&Co.™ 1043
C&Co.™ 1042
C&Co.™ 1041
C&Co.™ 1040
C&Co.™ 1039
C&Co.™ 1038
C&Co.™ 1037
C&Co.™ 1036
C&Co.™ 1035
C&Co.™ 1034
C&Co.™ 1033
C&Co.™ 1032
C&Co.™ 1031
C&Co.™ 1030
C&Co.™ 1029
C&Co.™ 1028
C&Co.™ 1027
C&Co.™ 1026
C&Co.™ 1025
C&Co.™ 1024
C&Co.™ 1023
C&Co.™ 1022
C&Co.™ 1021
C&Co.™ 1020
C&Co.™ 1019
C&Co.™ 1021
C&Co.™ 1020
C&Co.™ 1019
C&Co.™ 1018
2007-03-08
C&Co.™ 1017
C&Co.™ 1016
C&Co.™ 1015
C&Co.™ 1014
C&Co.™ 1013
C&Co.™ 1012
C&Co.™ 1011
C&Co.™ 1010
C&Co.™ 1009
C&Co.™ 1008
C&Co.™ 1007
C&Co.™ 1006
C&Co.™ 1005
C&Co.™ 1004
C&Co.™ 1003
2007-03-06
C&Co.™ 1002
C&Co.™ 1001
C&Co.™ 1000
C&Co.™ 0999
C&Co.™ 0998
C&Co.™ 0997
C&Co.™ 0996
C&Co.™ 0995
C&Co.™ 0994
C&Co.™ 0993
C&Co.™ 0992
C&Co.™ 0991
C&Co.™ 0990
C&Co.™ 0989
C&Co.™ 0988
C&Co.™ 0987
C&Co.™ 0986
C&Co.™ 0985
C&Co.™ 0984
C&Co.™ 0983
C&Co.™ 0982
C&Co.™ 0981
C&Co.™ 0980
C&Co.™ 0979
C&Co.™ 0978
C&Co.™ 0977
C&Co.™ 0976
2007-03-02
C&Co.™ 0975
C&Co.™ 0974
C&Co.™ 0973
C&Co.™ 0972
C&Co.™ 0971
C&Co.™ 0970
C&Co.™ 0969
C&Co.™ 0968
C&Co.™ 0967
C&Co.™ 0966
C&Co.™ 0965
C&Co.™ 0964
C&Co.™ 0963
C&Co.™ 0962
C&Co.™ 0961
C&Co.™ 0960
C&Co.™ 0959
C&Co.™ 0958
C&Co.™ 0957
Inne
forum
kontakt
bannery
download
logowanie
rekomenduj nas
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 5

subskrypcja
informacje o zmianach na twój mail!
Artykuły > Lokalne epizody biograficzne > Agricola Martin (Sore Martin)

Martin Agricola (właśc. Martin Sore)
(6.01.1486 - Świebodzin / 10.06.1556 - Magdeburg)

Pochodził z zasiedziałej, poważanej, z czasem wpływowej rodziny świebodzińskich mieszczan uprawiających ziemię ("przedmieszczanie", niem. Ackerbürger); rodzina Sore znana jest ze świebodzińskich źródeł, szczególnie w XVI wieku (zakup domów, ziemi, pomoc szpitalom); jej przedstawiciele zasiadali w radzie miejskiej, ławie sądowej i radzie miejscowego kościoła; od połowy XVI wieku niektórzy z nich studiowali na uniwersytecie we Frankfurcie nad Odrą (1547 - Michael Sore; 1574 - Wolfgang Sore, później nauczyciel w tutejszej szkole); Matern Sore był w roku 1557 sukiennikiem; innych przedstawicieli tej rodziny spotykamy w mieście jeszcze w wieku XVII.

Ojcem Martina był Hans Sore ("Sorow") występujący w księdze sądowej w latach 1489-1501, a w roku 1518 nazwany szwagrem Hansa Burggraffa.

Martin nie jest znany ze źródeł świebodzińskich; natomiast odnotowuje się jego starszego brata - Kaspara (1505, 1530).

Sam z naciskiem mówi o Świebodzinie jako swojej ojczyźnie, np. w swojej "Sangbuchlein" z roku 1541 podkreśla, że jest Ślązakiem ze Świebodzina ("Schwibsen"); wysyła również do Świebodzina egzemplarz "Rudimenta musices" (1539) z dedykacją dla swojego szwagra dr. Georga Glocke, miejscowego prawnika.

Nie wiemy od kiedy używał nazwiska Agricola (łac. rolnik, wieśniak), prawdopodobnie w okresie magdeburskim, ponieważ swoje pierwsze dzieło Ein kurtz Deudsche Musica (1528) już nim sygnował; czasami podpisywał się również Martin Sore oder Agricola ; nazwisko to jest wynikiem ówczesnej mody na chłopskie pochodzenie (np. Luter).

M. Sore pierwszy kontakt z muzyką miał zapewne w Świebodzinie, w miejscowej elementarnej szkole przykościelnej (Trivialschule), gdzie oprócz nauki czytania i pisania poznał podstawy śpiewu; wspomina o tym w "Musica instrumentalis deudsch" (1545), pisząc o pilnym pokonywaniu licznych trudności w swoim wykształceniu muzycznym.

Opuścił prawdopodobnie miasto po niszczącej zarazie z roku 1509, czyli prawdopodobnie ok. roku 1510, podobnie jak wielu innych mieszkańców Świebodzina; gdzie przebywał podczas tej tułaczki przez następnych 9-10 ważnych lat w jego życiu - nie wiadomo; możemy tylko przypuszczać, że odwiedził uniwersytecki Frankfurt (tu może kontakt z polską tradycją muzyczną; inna ewentualność - już w Świebodzinie), następnie chyba Lipsk, gdzie zdobył solidne podstawy muzycznej kompozycji, obracając się w kręgu Georga Rhaua i Johannesa Galliculusa; okres lipski był bardzo ważny z punktu widzenia wiedzy muzycznej Agricoli, ale konkretnych informacji w tym względzie nie posiadamy.

Od roku 1519 Agricola jest w Magdeburgu i tu spędzi resztę swojego życia; jak sam wspominał ("Musica instrumentalis deudsch" 1545) - od roku 1520 był nauczycielem muzyki, początkowo domowym (w rodzinach patrycjuszowskich) oraz prawdopodobnie w prywatnej szkole miejscowej arystokracji.

W 1524 powstała w Magdeburgu nowa ewangelicka łacińska szkoła miejska (altstädtische Gymnasium); w tej właśnie szkole M. Agricola został kantorem w latach 1525/27; przez 14 lat mieszkał u swojego protektora, skarbnika rady miejskiej - Heinricha Allemana.

Agricola jest poniekąd twórcą "szkoły magdeburskiej", ale przede wszystkim reprezentantem ówczesnej tradycji kantoratu, powstałej w kręgu Lutra (protestancki kantor jest ucieleśnieniem nowej mieszczańskiej sztuki Reformacji).

Dzieła:
poł. 1528 - "Ein kurtz Deudsche Musica" (wyd. w Wittenberdze u G. Rhaua, dzięki kontaktom Agricoli - rodzina Alemann, rektor Cruciger); zgodnie z zaleceniami Lutra - w j. ojczystym; w końcu 1528 przygotowanie 2 wydania tej skromnej pracy (88 stron) - publ. 1529; 3 wyd. 1533 jako "Musica Choralis Deudsch"; podręczny śpiewnik
pocz. 1529 - "Musica instrumentalis deudsch" (wyd. 2 - 1530; wyd. 3 - 1532; wyd. 4 - 1542; nowe, zupełnie zmienione wyd. 1545 "Musica Instrumentalis Deudsch" - Wittenberga)
od 1528 Agricola pisze "Musica Figuralis Deudsch" - wyd. 1532 (2 wyd. 1545)
ok. 1530 - pierwsze szkolne kompozycje Agricoli (wyd. Basel 1567)
1538 - Scholia in musicam (Magdeburg)
1539 - Rudimenta musices (Wittenberga)
1541 - "Sangbuchlein" (Eine Kurtze Deudtsche Leyen Musica) (Magdeburg) - zbiór pieśni ewangelicznych na każdą niedzielę roku (niem. przeróbka "Rudimenta"); nowe wyd. w opr. W. Figulusa z lat 1560, 1563 i 1568 (Augsburg)
1543 - "Qvaestiones vulgatiores in Musicam" (Magdeburg)
1557 (pośmiertnie) - &Melodiae scholasticae" (Wittenberga) (także Magdeburg 1567 i 1612 oraz Mühlhausen 1578)
1561 (pośmiertnie) - "Duo libri musices" (Wittenberga - wyd. S. Sack); jako dodatek m.in. "Instrumentischen Gesänge"

Pedagog, twórca szkolnej muzyki ewangelickiej, kompozytor; epokowe znaczenie mają jego prace z zakresu teorii muzyki; niektóre z nich wykorzystywane są obecnie jako źródło do wykonań muzyki czasów Reformacji; jako pierwszy zastąpił dawne reguły kompozycyjne nowożytnym zapisem nutowym; komponował pieśni szkolne i kościelne; znane są jego protestanckie chorały; pisał kompozycje do tłumaczeń pieśni, psalmów i hymnów M. Lutra

Musices Opuscula Agricoli: 3 prace niem. ("Deudsche Musica", "Musica instrumentalis", "Musica figuralis") "Scholia..." "Rudimenta..."

Większość spuścizny po M. Agricoli uległo zniszczeniu w czasie wojny 30-letniej (m.in. grób)

3 grupy tematyczne twórczości Agricoli:
musica choralis - 6 prac (Funck s. 92)
musica figuralis - 5 prac (Funck s. 93)
musica instrumentalis - 4 prace (Funck s. 93)

[Funck s. 108-114 - skrzypce polskie]

 

Marek Nowacki
Muzeum Regionalne w Świebodzinie




Okolice Najbliższe
Wydanie Nr 07-08 [103] lipiec-sierpień 2005
Agricola po raz drugi

Drugi weekend września ubiegłego roku upłynął w naszym mieście pod znakiem muzyki poważnej. Wtedy bowiem odbył się. I Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Agricoli. W ciągu trzech dni mieszkańcy Świebodzina mogli wysłuchać szeregu koncertów, w tym jednego niezwykle atrakcyjnego, bo w plenerze. Przed rozstawioną pod ratuszem sceną ustawiono ławki, a licznie przybyli świebodzinianie w ciepły wieczór wysłuchali m.in. koncertu "Muzyka z 5-ciu Kontynentów".

W tym roku II Międzynarodowy Festiwal im. Marcina Agricoli odbędzie się również na wielu świebodzińskich scenach w dniach 08-11 września, przy współudziale środowisk muzycznych Świebodzina oraz Neuenhagen bei Berlin i Lubuskiej Cameraty.

Motywem przewodnim tej edycji festiwalu będzie przełomowa rola Agricoli dla notacji muzycznej. To zagadnienie zostanie szczególnie uwydatnione, bo jest to właśnie wkład Agricoli i Świebodzina do składnicy kultury europejskiej.

Przed festiwalem powstanie Kompendium Muzyczne Agricoli zawierające broszurę promocyjną festiwalu i samej postaci Agricoli, środowisk muzycznych Świebodzina i Neuenhagen bei Berlin. Kompendium to także zestaw nagrań ważnych dla obu miast, stanowiących bezcenny materiał dla edukacji regionalnej, nagrań dzisiaj w ogóle niedostępnych. W przypadku Świebodzina są to m.in. utwór Sviebusum felix powstały na 700-lecie miasta, utwory Agricoli, hejnał Świebodzina, hymny szkolne. Rola partnera niemieckiego w Komitecie Organizacyjnym to wskazanie podobnych nagrań ważnych dla Neuenhagen. W zamierzeniu znaczna część utworów wykonana i nagrana zostanie z zaznaczonym udziałem wykonawców z obu miast, co podniesie wartość płyty.

Podczas samego festiwalu, w ciągu czterech dni, zostaną zrealizowane następujące przedsięwzięcia: - 8 koncertów: Koncert inauguracyjny Od Agricoli do Pendereckiego, Koncert Edukacyjny, Koncert Muzyki Dawnej, Koncert Pół żartem pół serio, Wieczorna Serenada, Koncert muzyki jazzowej i elektronicznej, Koncert Niemieckiej Muzyki Romantycznej, Koncert Galowy. Odbędą się ponadto warsztaty dla instrumentalistów smyczkowych. Zaprezentowana zostanie również wystawa „Notacja muzyczna" i wykład „Notacja muzyczna od Agricoli do Pendereckiego"

Koncerty będą realizowane w różnych salach koncertowych i kościołach miasta oraz w plenerze.

(mat.)



Świebodzińska Gazeta Powiatowa
Wydanie nr 09 [165] wrzesień 2005 r.
Martin Agricola – nauczyciel i teoretyk muzyki

Martin Agricola to właściwie Martin Sore, którego nazwisko, w związku z nieustalonymi jeszcze wówczas regułami, pisano na różne sposoby, np. Soore, Sorow, Sorre, Sohr. Urodził się, według tradycji którą przekazali jeszcze XVIII i XIX-wieczni historycy muzyki, w roku 1486 (umierając miał rzekomo 70 lat).

Jak dowodnie wykazał w roku 1933 dr Heinz Funck, młody badacz z Freiburga, Martin Agricola przyszedł na świat w Świebodzinie. Funck dokonał na miejscu wszechstronnej kwerendy, wspierany przez tutejszego muzealnika i archiwistę – Maxa Hilschera i obalił dawne sugestie, że miejscem urodzenia Martina Sore, na zasadzie zbieżności brzmienia nazwiska i nazwy miejscowości (Sore-Sorau), były Żary. Martin Agricola pochodził z zasiedziałej, poważanej i z czasem wpływowej rodziny świebodzińskich mieszczan, zaliczanej do kategorii tzw. „przedmieszczan” (Ackerbürger), czyli mieszczan posiadających i uprawiających ziemię w samym mieście i jego najbliższej okolicy. Była to warstwa podstawowa dla ówczesnej struktury społecznej małych miast, obok rzemieślników, kupców i urzędników. Wnosiła jako mieszczanie (Bürger) opłaty i podatki do kasy miejskiej, zobowiązana była do obrony miasta, a równocześnie cieszyła się pełnią praw obywatelskich. W ówczesnym Świebodzinie na przybliżoną liczbę ok. 2000 mieszkańców było tylko ok. 200/300 pełnoprawnych mieszczan. Rodzina Sore znana była ze świebodzińskich, miejskich źródeł, szczególnie w XVI wieku. Jej przedstawiciele dokonywali wówczas zakupów domów i ziemi, pomagali szpitalom-przytułkom. Noszący to nazwisko zasiadali w radzie miejskiej, ławie sądowniczej i radzie miejscowego kościoła. Od połowy tego stulecia niektórzy z nich studiowali na uniwersytecie Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (np. w 1547 – Michael Sore, w 1574 – Wolfgang Sorerus, później nauczyciel w tutejszej szkole). Inni awansowali społecznie, zostając sukiennikami (np. w 1557 – Matern Sohre). Reprezentantów tej rodziny spotykamy w Świebodzinie jeszcze w XVII wieku.Ojcem Martina był Hans Sore (Sorow), występujący w tutejszej księdze sądowej w latach 1489-1501 i jeszcze raz w roku 1518. Starszy brat Martina – Kaspar odnotowany został w latach 1505 i 1530. Niestety, o Agricoli nie ma wzmianki w miejscowych źródłach, może dlatego, że księgi kościelne, po burzliwych, początkowych latach

Reformacji zachowały się tu dopiero od połowy XVI wieku. Mamy jednak świadectwo samego Martina – w „Sangbüchlein” z roku 1541 z naciskiem mówi o Świebodzinie jako o swojej ojczyźnie (Vaterland), podkreślając, że jest Ślązakiem ze „Schwibsen”. Dalszym potwierdzeniem związków Agricoli z miastem jest fakt wysłania do Świebodzina egzemplarza autorskiego „Rudimenta musices” (1539) z dedykacją dla swojego szwagra dr. Georga Glocke, miejscowego prawnika.

Nie wiemy w zasadzie od kiedy M. Sore używał nazwiska „Agricola” (łac. rolnik, wieśniak); prawdopodobnie od czasu pobytu w Magdeburgu, ponieważ swoje pierwsze dzieło z 1528 roku już nim sygnował. Nazwisko to jest wynikiem dość powszechnej wówczas w środowisku protestanckim mody na chłopskie pochodzenie, którym szczycił się np. sam Marcin Luter.

Martin Sore pierwszy kontakt z muzyką miał zapewne w Świebodzinie, kiedy w wieku 7 lat trafił do miejscowej, przykościelnej szkoły elementarnej (Trivialschule). Tu oprócz nauki czytania i pisania poznał podstawy śpiewu i proste wiadomości z teorii muzyki, być może również popularne wówczas instrumentarium, a na pewno przyswoił sobie zasady chorału gregioriańskiego, który był niejako fundamentem jego późniejszej twórczości. Od początku widoczny był jego duży talent muzyczny oraz zapał w nauce muzyki. Na co dzień Martin był wierny profesji swojego ojca i do okresu pełnoletności, chyba bez większej pasji, poświęcał się tradycyjnym zajęciom rolniczym. Być może w Świebodzinie miał pierwszy kontakt z polską tradycją muzyczną i tu poznał oryginalność polskich skrzypiec, którym poświęcił odrębny rozdział w pracy „Musica instrumentalis deudsch”.

Kolejną zagadką w życiu Martina Agricoli jest okres następnych 9-10 lat, do czasu przybycia do Magdeburga. Opuścił on prawdopodobnie Świebodzin ok. 1510 roku, kiedy bieda, po niszczącej miasto zarazie i zapewne ciekawość świata oraz zainteresowania muzyką skłoniły młodego człowieka do wędrówki w poszukiwaniu lepszego jutra. Nie wiemy w zasadzie gdzie wtedy przebywał; możemy tylko przypuszczać, że odwiedził uniwersytecki Frankfurt nad Odrą i miał kontakt ze środowiskiem lipskim (m.in. z późniejszym wydawcą jego dzieł Georgiem Rhauem i nauczycielem kompozycji Johannesem Galliculusem). W czasie tej kilkuletniej, tajemniczej wędrówki Agricola niewątpliwie pogłębił swoją wiedzę muzyczną i znajomość klasycznych języków – greki i łaciny. U podstaw tej pierwszej stała intensywna lektura literatury, własne studia, doświadczenie i kontakty, kontakty z takimi ludźmi jak Friedrich Weissensee, Michael Prätorius i Wolfgang Caspar Printz.

Od roku 1519 lub 1520 Martin Sore jest w Magdeburgu, ważnym mieście w Saksonii i tu spędzi resztę swojego życia. Obracał się w wąskim kręgu szkolnym i być może urzędniczym. Dzięki protekcji i rekomendacji tutejszego środowiska mieszczańskiego, od roku 1520 jest przez ponad 3 lata prywatnym nauczycielem muzyki w rodzinach patrycjuszowskich, a potem kantorem w jednej ze szkół przykościelnych. Szybko postępująca Reformacja w mieście otworzyła przed Agricolą szersze możliwości kariery. Około roku 1527 został kantorem w nowej ewangelickiej szkole łacińskiej, prowadzonej przez ucznia Lutra i przyjaciela Melanchtona – Kaspara Crucigera, i pozostał na tym ważnym stanowisku prawdopodobnie do końca życia. Zawsze borykał się z trudnościami finansowymi: przez wiele lat mieszkał u swego protektora – skarbnika rady miejskiej Heinricha Allemana, nie ożenił się i nieustannie zabiegał o stałe stypendium. Nawet za swoje późniejsze dzieła, wielokrotnie wznawiane, nie otrzymywał właściwego wynagrodzenia. Już jako magdeburski kantor Agricola pisze w połowie 1528 roku pierwsze swoje dzieło – „Ein kurtz Deudsche Musica”, rodzaj podręcznika muzyki, zgodnie z zaleceniami Lutra – w języku ojczystym (niemieckim), z wprowadzeniem na temat śpiewu jednogłosowego. W roku 1529 wychodzi „Musica instrumentalis deudsch”, podręcznik opisujący XVI-wieczne instrumentarium (m.in. flet, organy, lutnię i skrzypce) i ówczesną praktykę wykonawczą. Trzy lata później ukazuje się trzecie, podstawowe dzieło tego autora – „Musica figuralis deudsch”, kolejny podręcznik muzyki, z wprowadzeniem na temat śpiewu wielogłosowego. Powstają wtedy także pierwsze własne, szkolne kompozycje Agricoli, zebrane i opublikowane dopiero po jego śmierci (1567). Następne prace pisze już Martin Sore po łacinie: „Scholia in musicam” (1538; z dodatkiem pod nazwiskiem Martin Sore – „Libellus de octo Tonorum”), „Rudimenta musices” (1539), „Qvaestiones vulgatiores in musicam” (1543) oraz „Musica ex prioribus” (1547). Drugą z tych prac opublikowano również po niemiecku jako „Sangbüchlein” (1541); był to zbiór pieśni na każdą niedzielę roku liturgicznego. Pośmiertnie wyszły jeszcze: „Melodiae scholastice” (1557) – zbiór hymnów i motetów oraz „Duo libri musices” (1561) – z dodatkiem instrumentalnym i zasadami wykonawstwa protestanckich chorałów. Rodzajem pośmiertnego zbioru jego dzieł jest publikacja „Deutsche musica und Gesangbüchlein”, która ukazała się aż trzykrotnie w Norymberdze (1560, 1563, 1568).

Karta tytułowa pracy M. Agricoli
Karta tytułowa pracy M. Agricoli

Wśród prac instrumentalnych zasługuje na uwagę muzyka M. Sore do pieśni Georga Thymiusa (1553) oraz zbiór 123 własnych pieśni szkolnych z roku 1544. Część prac Agricoli opublikowano w XVI wieku w dziełach zbiorowych, część natomiast pozostała w rękopisie.

Martin Agricola zmarł w Magdeburgu 10 czerwca 1556 roku i tam go pochowano. Niestety większość spuścizny po nim została zniszczona podczas wojny 30-letniej, podobnie jak jego grób. Już za życia cieszył się wielkim autorytetem w tzw. kręgu reformacyjnym jako znawca i popularyzator nowej muzyki protestanckiej; konsultowano z nim wiele zagadnień teoretycznych i praktycznych, wielokrotnie wznawiano jego dzieła. Ceniono jego kompozycje do tłumaczeń pieśni, psalmów i hymnów Marcina Lutra, którego osoba go fascynowała. Żył w ogniu polemik religijnych swojej epoki, narażając się na krytykę ze strony katolików i prowadząc z nimi zacięte spory. Druki polemiczne Agricoli należą dziś do niezwykłych rzadkości. W powszechnej opinii współczesnych historyków muzyki był on wybitnym pedagogiem, twórcą protestanckiej szkolnej muzyki oraz pierwszego cyklu muzyki ewangelickiej. Epokowe znaczenie mają jego prace z zakresu teorii muzyki i ówczesnego instrumentarium; jako pierwszy zastąpił dawne reguły kompozycji i zapisu nowożytnym zapisem nutowym. Agricola jest również twórcą wspomnianej, znanej szkoły magdeburskiej, ale przede wszystkim reprezentantem, powstałej w kręgu M. Lutra, ówczesnej tradycji kantoratu, w której protestancki kantor jest ucieleśnieniem nowej, mieszczańskiej sztuki Reformacji. Niektóre z jego dzieł wykorzystywane są obecnie jako źródło do wykonań muzyki tamtych czasów. Jego utwory są do dziś popularne na całym świecie, m.in. w Europie, USA i Japonii. Dostępne są współczesne nagrania jego kompozycji, partytury i wydaje się faksymile jego dzieł. Postać Martina Agricoli nie występuje co prawda w ogólnych syntezach historycznych, może poza dziejami protestantyzmu, ale co najmniej od połowy XVIII wieku jego osoba i twórczość gości na kartach prac z historii muzyki, również w encyklopediach i leksykonach muzycznych. Pewien renesans zainteresowania jego postać przeżyła na przełomie XIX i XX wieku, kiedy ponownie wydano część jego dzieł i pierwsze, nowe studia biograficzne.

W początkach lat 30-tych XX wieku dr Heinz Funck, oprócz wspomnianej wszechstronnej biografii, wydał również dwa zbiory jego pieśni. Od lat 60-tych ponownie, dość regularnie wydaje się dzieła M. Agricoli. W roku 1986 obchodzono pięćsetną rocznicę urodzin Martina Sore i zorganizowano w Niemczech 2 konferencje na jego temat. W Magdeburgu i w USA są ulice jego imienia.

Marek Nowacki
Muzeum Regionalne w Świebodzinie


komentarz[0] |

© 2001-2012 by Robert Ziach C&Co. A.G.™ ® 2012 by Schwiebus.pl
Wszelkie prawa zastrzeżone.

0.077 | powered by jPORTAL 2